Αξίζει να επισκεφθείτε

Υακίνθεια

Οι γιορτές του πολιτισμού στα δάση του Ψηλορείτη

Ο πρώτος νόμος του Μίνωα έλεγε: να είσαι όμορφος, θα πει όταν θαυμάζεις το δάσος να σκέφτεσαι τι λέει το δάσος για σένα. Είσαι αντάξιος;

Τραγουδάμε το δάσος, αυτή τη μορφή ζωής στην οποία οφείλουμε την ανάσα μας.

Όλες οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται στο θέατρο του Αγ. Υακίνθου.

Το χιλίων θέσεων θεατράκι στο χώρο του Αγ. Υακίνθου, στους πρόποδες του Ψηλορείτη ολοκληρώθηκε και θα φιλοξενήσει όλες τις εκδηλώσεις. Το θέατρο είναι πλήρως ενσωματωμένο στο φυσικό περιβάλλον αφού τα 20 δέντρα που υπήρχαν στο χώρο διατηρήθηκαν, δημιουργώντας "φυσικό σκηνικό" στην εξέδρα και τη σκηνή. Οι περισσότερες συναυλίες ξεκινούν στις 7:30 το απόγευμα και τελειώνουν πριν νυχτώσει εντελώς, δίνοντας έτσι τον χαρακτήρα "εκδρομής" στην ανάβαση στο πανέμορφο τοπίο του Ψηλορείτη.

Αναγεννησιακό φεστιβάλ

Aπό το 1987 και κάθε καλοκαίρι, διοργανώνεται από τον Δήμο Ρεθύμνης το φημισμένο Αναγεννησιακό φεστιβάλ. Το μεγάλο αναγεννησιακό υπόβαθρο του Ρεθύμνου στην αρχιτεκτονική μα και στα γράμματα το κατέστησε σαν τον φυσικό φορέα μιας σειράς εκδηλώσεων με στόχο την ανάδειξη της Κρητικής μα και της Ευρωπαϊκής Αναγέννησης γενικώτερα. Στα χρόνια της πορείας του Φεστιβαά παρουσιάστηκαν όλα τα έργα του κρητικού θεάτρου και μια πλειάδα έργων του Σαίξπιρ του Μολιέρου του Γκολντόνι κ.ά. Δεκάδες μουσικά σχήματα απ' όλο τον κόσμο έπαιξαν μουσική από την Αναγέννηση ως τις μέρες μας και σκηνές της comedia del arte παραστήθηκαν στα σοκάκια του βενετσιάνικου Ρεθύμνου. Κι ακόμη χορός εκθέσεις ζωγραφικής διαλέξεις και κινηματογράφος συμπληρώνουν το πλαίσιο της δράσης του φεστιβάλ.

Σχεδόν το σύνολο των εκδηλώσεων πραγματοποιούνται στο θέατρο "Ερωφίλη" πάνω στο φρούριο και είναι μια απόλαυση ν' ανηφορίζει κανείς τα καλοκαιρινά βράδια το καλντερίμι της φορτέτζας για να ζήσει μαγικές στιγμές θεάτρου, χορού και μουσικής. Το φεστιβάλ πραγματοποιείται από τον Ιούλιο μέχρι τον Σεπτέμβριο.

Γιορτή Κρητικού Κρασιού

Mέσα στη δοσερή καρδιά του Ρεθύμνου και κάθε καλοκαίρι, διοργανώνεται από την Περιηγητική Λέσχη Ρεθύμνου η Γιορτή Κρητικού Κρασιού. Με πλούσιο ψυχαγωγικό πρόγραμμα, από κρητικά και λαϊκά συγκροτήματα κάθε βράδυ, προσφέρεται στους χιλιάδες επισκέπτες της γιορτής μια εικόνα φολκλόρ ελληνικής διασκέδασης. Η κατανάλωση κρασιού φτάνει σε υψηλά επίπεδα πράγμα απολύτως φυσικό αφού το κρασί προσφέρεται δωρεάν. Ο επισκέπτης θα βρει κρασιά όλων των μεγάλων παραγωγών της Κρήτης και είναι μια ευκαιρία να δοκιμάσει κανείς σχεδόν όλες τις γεύεις και αποχρώσεις των φημισμένων κρητικών κρασιών.

Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι

Σήμερα το Kαρναβάλι του Ρεθύμνου είναι το μεγαλύτερο στην Κρήτη και από τα μεγαλύτερα στην Ελλάδα. Να σημειωθεί ότι εκτός της μεγάλης παρέλασης πολλές ακόμα εκδηλώσεις πλαισιώνουν την αποκριά στο Ρέθυμνο. Tο γλέντι της Τσικνοπέμπτης στον Πλάτανο και στην Μικρή Παναγία, με ζωντανή μουσική για όλα τα γούστα, μεζέδες και κρασί, είναι κάτι που το περιμένουν όλοι αφού είναι συνυφασμένο τα τελευταία χρόνια με το μεγαλύτερο υπαίθριο πάρτι που έχει ζήσει η πόλη.

Aρχές του αιώνα, 1915, χρονολογούνται τα πρώτα στοιχεία χιουμοριστικών εκδηλώσεων κατά τις γιορτές της Aποκριάς στο Pέθυμνο. Aν και είναι πολύ νωρίς για κάτι μόνιμο, σύμφωνα με τις κοινωνικές και οικονομικές δυσκολίες της εποχής, το 1926 και το 1933 διοργανώνονται καρναβάλια με άρματα εντυπωσιακά για την εποχή τους που ξεσηκώνουν τους Pεθεμνιώτες σε γιορτή.
1959. H Περιηγητική Λέσχη αναβιώνει το θαυμάσιο αυτό έθιμο, το καρναβάλι γίνεται για το Pέθυμνο θεσμός. H απήχησή του Παγκρήτια. Oι μασκαρεμένοι με κιθάρες και μαντολίνα σκορπούν το κέφι μέσα σε σύννεφα κομφετί που τους ρίχνει ο κόσμος από τα μπαλκόνια. Oι Pεθεμνιώτες υποδέχονται με τις δέουσες τιμές την "Aυτού Eξοχότητα Bασιλέα Kαρνάβαλο, μέσα στην αταξία του ακράτητου γέλιου!..."

Αρχαιολογικοί Χώροι

Ελεύθερνα

Οι ανασκαφές στην περιοχή της Ελεύθερνας ξεκίνησαν πριν 16 χρόνια, το 1985, έχει φέρει στο φως νεκρόπολη των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων καθώς και ελληνιστικά και ρωμαϊκά κτίρια στην περιοχή του σημερινού χωριού «Αρχαία Ελεύθερνα» ο αρχαιολόγος καθηγητής κ. Π. Θέμελης έχει ανασκάψει μέρος του οικισμού σε όλες τις χρονολογικές του φάσεις από τα προϊστορικά έως και τα παλαιοχριστιανικά χρόνια.

Υστερομινωικό Νεκροταφείο Αρμένων

Σε απόσταση 10 χιλιομέτρων νότια της πόλης του Ρεθύμνου, δίπλα στο ομώνυμο χωριό και μέσα σ ένα θαυμάσιο δάσος από βελανιδιές, έχει αποκαλυφθεί το περίφημο νεκροταφείο των Αρμένων που χρονολογείται στην Υστερομινωική περίοδο (13ος / 12ος αι. π.Χ.). Η συστηματική ανασκαφική έρευνα που ξεκίνησε το 1969 έχει αποκαλύψει άνω των 220 τάφων και συνεχίζεται με στόχο την αποκάλυψη και της σχετικής πόλης.

Ιδαίον Άντρον

Στο οροπέδιο της Νίδας, σε υψόμετρο 1538 μ. βρίσκεται η «Σπηλιάρα της Βοσκοπούλας», το σπήλαιο όπου κατά τη μυθολογία μεγάλωσε, ή και γεννήθηκε, ο πατέρας των Θεών, ο Δίας.

Χάλκινη ασπίδα με τους Κουρήτες που χτυπούν τις ασπίδες τους.

Μοναστηράκι

Το χωριό Μοναστηράκι που βρίσκεται στην κοιλάδα του Αμαρίου και σε απόσταση 38 χιλιομέτρων από το Ρέθυμνο, έχει αποκαλυφθεί κτιριακό συγκρότημα που θα πρέπει να οικοδομήθηκε γύρω στο 2000 π.Χ και να καταστράφηκε από βίαια καταστροφή, σεισμό ή πυρκαϊά γύρω στο 1700 π.Χ. Το κτιριακό αυτό συγκρότημα που περιλαμβάνει αποθήκες, χώρους λατρείας και δύο χώρους αρχείου με πληθώρα πήλινων σφραγισμάτων, πιστεύεται ότι έχει ανακτορικό χαρακτήρα.

Λάππα

Το σημερινό χωρίο Αργυρούπολη διενεργούνται τα τελευταία χρόνια σωστικές ανασκαφές από την ΚΕ Εφορεία Κλασικών και Προϊστορικών αρχαιοτήτων. Σε διάσπαρτα σημεία έχουν αποκαλυφθεί τμήματα της αρχαίας Λάππας τα οποία χρονολογούνται από τη Γεωμετρική έως και τη Ρωμαϊκή εποχή. Τα περισσότερα ωστόσο ευρήματα χρονολογούνται στα ελληνιστικά και πρώιμα ρωμαϊκά χρόνια, γεγονός που μαρτυρεί εκτενέστερη ακμή της περιοχής στις συγκεκριμένες χρονικές περιόδους. Είναι άλλωστε γνωστό και από τις φιλολογικές μαρτυρίες ότι η Λάππα ήταν μία από τις σημαντικότερες πόλεις της δυτικής Κρήτης που ήκμασε κατά την ρωμαϊκή εποχή. Καταστράφηκε από το Μέτελλο το 68 π.Χ. αλλά μετά το 31π.Χ. ξαναχτίστηκε νέα λαμπρότερη πόλη η οποία μάλιστα διέθετε θέρμες και δικό της νόμισμα. Τα τελευταία χρόνια έχει αποκαλυφθεί εκτεταμένο νεκροταφείο ρωμαϊκών χρόνων.

Σταυρωμένος

Στην ευρύτερη περιοχή Χαμαλευρίου - Παγκαλοχωρίου - Σταυρωμένου και Σφακακίου εκτείνεται ένας πολύ σημαντικός αρχαιολογικός χώρος. Ήδη από το 1745 ο άγγλος περιηγητής R. Pococke θεώρησε οτι η θέση ταυτίζεται με το Παντομάτριον. Το 1918 ο επιμελητής του Μουσείου Ρεθύμνου Ευστ. Πετρουλάκης κάνει μια πρώτη δοκιμαστική έρευνα στο Παλαιόκαστρο. Το Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου ο αρχαιοδίφης Εμμ. Καούνης ανακαλύπτει εξαίρετη μαρμάρινη επιτύμβια στήλη του 5ου αι.π.Χ. με ανάγλυφη παράσταση νεαρού κυνηγού. Στα επόμενα χρόνια αρκετά συχνά ήταν τα τυχαία ευρήματα στην περιοχή.

Ιθμοπυξίδα από τάφο στο Παγκαλοχώρι.

Aπό το 1990 έως σήμερα διενεργούνται συστηματικές και σωστικές ανασκαφές από την ΚΕ' Εφορεία ΠροΙστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, οι οποίες φέρνουν στο φως εκτεταμένα οικοδομικά συγκροτήματα με οικιστικό και εργαστηριακό χαρακτήρα. Η μεγαλύτερη πυκνότητα των κτιρίων εντοπίζεται στους δύο λόφους Τσικουριανά και Κακαβέλλα, ακριβώς στα νότια του Σταυρωμένου. Στο πρότυπο κέντρο πληροφόρησης στην περιοχή Σφακάκι ο επισκέπτης αποκτά μια πλήρη εικόνα των ανασκαφών και των ευρημάτων.

Αξός

Χάλκινη Περικεφαλαία από την Αξό

Στην περιοχή του σημερινού χωριού Αξός, βρίσκονταν η αρχαία πόλη Όαξος, μια από τις σημαντικότερες πόλεις της αρχαίας Κρήτης που ήκμασε από την υστερομινωική και γεωμετρική έως τη ρωμαϊκή και τα υστερότερα χρόνια. Η αρχαιολογική σκαπάνη έχει φέρει στο φως πλούσια υπολείμματα της αρχαίας πόλης ανάμεσα στα οποία ο Ναός της Αφροδίτης, το Πρυτανείο, τάφοι και ποικίλα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα.

Εντυπωσιακό θα πρέπει να ήταν και το τείχος της ακρόπολης τμήματα του οποίου είναι ορατά ακόμα και σήμερα στην κορφή του λόφου. Η ανασκαφή έχει φέρει στο φως ποικίλα ευρήματα ανάμεσα στα οποία μινωικά όστρακα, λίθινα αγγεία, επιγραφές, και πολλά ειδώλια που απεικονίζουν γυμνή γυναικεία μορφή που έχει ερμηνευθεί ως Θεά της γονιμότητος. Εντοπίστηκαν επίσης υπολείμματα κτιρίων της κλασικής εποχής πάνω στα οποία οικοδομήθηκαν υστερότερα κτίρια, κυρίως βυζαντινές εκκλησίες. Η πόλη συνέχισε να ακμάζει τόσο στη ρωμαϊκή όσο και στη βυζαντινή εποχή κατά την οποία μάλιστα ήταν έδρα επισκοπής και διέθετε πληθώρα εκκλησιών. Στη θέση Λιβάδα, ΒΑ του χωριού έχουν έρθει στο φως υπολείμματα αρχαϊκής εγκατάστασης γεγονός που υποδηλώνει την έκταση της αρχαίας Αξού.Η σπουδαιότητα της πόλης της Αξού επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι διέθετε νόμισμα και μάλιστα με ποικίλους τύπους. Έχουν αναγνωριστεί περί τα 40 είδη νομισμάτων τα περισσότερα από τα οποία στον εμπροσθότυπο φέρουν κεφάλη Απόλλωνα ή Δία, των Θεών δηλαδή που λατρευόταν στην αρχαία Όαξο.

Αποδούλου

Κοντά στο σημερινό χωριό Αποδούλου που βρίσκεται σε απόσταση 54 χιλ. από το Ρέθυμνο, στη θέση Τούρνες έχουν αποκαλυφθεί τα κατάλοιπα παλαιανακτορικού κέντρου. Στον αρχαιολογικό χώρο Αποδούλου, που θα πρέπει να ήταν εξαιρετικής σημασίας κατά την αρχαιότητα μια και ήλεγχε το πέρασμα προς την πεδιάδα της Μεσαράς, έχουν αποκαλυφθεί τρία κτιριακά συγκροτήματα καθώς και θολωτοί τάφοι ένας από τους οποίους διέθετε δρόμο μήκους 7 μ. και στο εσωτερικό του βρέθηκε τρεις σαρκοφάγοι.

Τριποδική χύτρα από το Αποδούλου.

Σίβρυτος

Στο σημερινό χωριό Θρόνος, σε απόσταση 33 χιλιομέτρων ΝΑ του Ρεθύμνου, στη θέση Κεφάλα, η αρχαιολογική έρευνα έχει αποκαλύψει υπολείμματα της αρχαίας πόλης Σιβρύτου.

Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνης

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνης που ιδρύθηκε το 1887 από το φιλεκπαιδευτικό σύλλογο Ρεθύμνης, στεγάζεται σήμερα στο πενταγωνικό οχυρό μπροστά ακριβώς από την κεντρική/ανατολική πύλη της Φορτέτζας. Το κτήριο είναι ένα από τα αμυντικά έργα των Τούρκων που το τοποθέτησαν εκεί με σκοπό την αμυντική κάλυψη της κεντρικής εισόδου του φρουρίου.

Στην έκθεση του μουσείου όπου τα αρχαιολογικά ευρήματα είναι τοποθετημένα κατά αρχαιολογική σειρά, περιλαμβάνονται οι παρακάτω συλλογές:

1. Υστερονεολιθικά και πρωτομινωικά ευρήματα, κυρίως αγγεία, εργαλεία και ειδώλια από τα σπήλαια Γερανίου και Μελιδονίου,
2. Αντικείμενα μεσομινωικής εποχής από τους αρχαιολογικούς χώρους Μοναστηρακίου, Αποδούλου και Βρύσινα. Εντυπωσιακά στο σύνολο αυτό είναι το σύνολο των σφραγισμάτων από το Μοναστηράκι καθώς και το ομοίωμα οικίσκου από τον ίδιο χώρο,
3. Ευρήματα υστερομινωικής εποχής κυρίως από το νεκροταφείο των Αρμένων αλλά και από άλλες περιοχές όπως Μασταμπά, Σταυρωμένο, Παγκαλοχώρι, Σύβριτος. Στα αντικείμενα περιλαμβάνονται χάλκινα εργαλεία και όπλα, ένα εντυπωσιακό οδοντόφρακτο κράνος, πλούσια κεραμική, κοσμήματα και σφραγιδόλιθοι. Επίσης πήλινα ειδώλια ανάμεσα στα οποία η περίφημη θεά με υψωμένα χέρια από το Παγκαλοχώρι. Εντυπωσιακές είναι και οι πήλινες λάρνακες με το φυτικό και γεωμετρικό διάκοσμο που προέρχονται κυρίως από το νεκροταφείο των Αρμένων.
4. Ευρήματα γεωμετρικών - αρχαϊκών χρόνων κυρίως από τους αρχαιολογικούς χώρους Αξού και Ελεύθερνας.
5. Αντικείμενα κλασικής, ελληνιστικής και ρωμαϊκής εποχής κυρίως από τις περιοχές Σταυρωμένου και Αργυρούπολης. Στο σύνολο αυτό ξεχωρίζουν οι ρωμαϊκοι λύχνοι με παραστάσεις, τα χρυσά κοσμήματα από την περιοχή Σταυρωμένου και τα υάλινα αγγεία ελληνιστικής και ρωμαϊκής εποχής.
6. Συλλογή νομισμάτων.
7. Ειδώλια από το Μελιδόνι και την Αξό και άγνωστης προέλευσης αγγεία κλασικής και ελληνιστικής εποχής.
8. Επιγραφές από την περιοχή της Ελεύθερνας και
9. Συλλογή γλυπτών από τις περιοχές Σταυρωμένου, Ελεύθερνας, Αργυρούπολης.

Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο

Το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ρεθύμνης ιδρύθηκε το 1973 με στόχο τη συγκέντρωση και την έρευνα του λαογραφικού υλικού του Ρεθύμνου. Από το 1995 στεγάζεται σε βενετσιάνικη, διατηρητέα αστική κατοικία του 17ου αιώνα στην οδό Βερνάρδου 28-30. Το διώροφο κτήριο με την εσωτερική αυλή εντυπωσιάζει κυρίως με τις αρχιτεκτονικές λεπτομέρειές του. Οι συλλογές του Μουσείου προέρχονται από δωρεές και αγορές και περιλαμβάνουν υφαντά και εργαλεία υφαντικής τέχνης, κέντήματα, δαντέλες, κεραμεικά, καλάθια, είδη μεταλλοτεχνίας, νομίσματα, ενδθμασίες, ιστορικά κειμήλια κ.ά. Yπάρχει αίθουσα αφιερωμένη στις παραδοσιακές καλλιέργειες και την προετοιμασία παραγωγής Ρεθυμνιώτικου παραδοσιακού ψωμιού καθώς και αίθουσα με τα παραδοσιακά επαγγέλματα. Η έκθεση των αντικειμένων έχει γίνει κατά ενότητες, με επεξηγηματικά κείμενα (ελληνικά και αγγλικά) φωτογραφίες, σχέδια, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της σύγχρονης μουσειολογίας.

Δημοτική Πινακοθήκη "Λ. Κανακάκις"

Η Δημοτική Πινακοθήκη "Λ.Κανακάκις" ιδρύθηκε το 1992. Από την αρχή στεγάστηκε σε ένα ενετικό κτίριο, στην καρδιά της παλιάς ιστορικής πόλης του Ρεθύμνου, κάτω από τη Φορτέτσα και το Αρχαιολογικό Μουσείο. (Χειμάρας 5).

Στη Μόνιμη Συλλογή της διαθέτει έργα του Λευτέρη Κανακάκι (λάδια, σχέδια, ακουαρέλες) καλύπτοντας αντιπροσωπευτικά όλη τη διαδρομή της δουλειάς του και έργα σύγχρονων Ελλήνων καλλιτεχνών καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα της σύγχρονης ελληνικής εικαστικής πραγματικότητας από το 1950 ως σήμερα.

Το 1995 το Ρέθυμνο εντάχθηκε στο Εθνικό Πολιτιστικό Δίκτυο Πόλεων με συνέπεια την ίδρυση του Κέντρου Σύγχρονης Εικαστικής Δημιουργίας που προσανατόλισε τις δραστηριότητες της Πινακοθήκης στη σύγχρονη τέχνη. Το Κέντρο Σύγχρονης Εικαστικής Δημιουργίας Ρεθύμνης έχει αναπτύξει έντονη δράση στον τομέα των περιοδικών εκθέσεων τοπικού, εθνικού αλλά και διεθνούς ενδιαφέροντος σε συνεργασία με πολλούς φορείς στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Όλες οι διοργανώσεις πλαισιώνονται από παράλληλες εκδηλώσεις (διαλέξεις, εκπαιδευτικά προγράμματα, ομιλίες, σεμινάρια κ.ά.). Η εκθεσιακή δραστηριότητα του Κ.Σ.Ε.Δ.-Δημοτική Πινακοθήκη "Λ.Κανακάκις" ολοκληρώνεται με την έκδοση καταλόγων και άλλων εντύπων εκπαιδευτικού ή ενημερωτικού χαρακτήρα. Παράλληλα από το 1995 με ευθύνη του Κ.Σ.Ε.Δ., λειτουργούν εικαστικά εργαστήρια.

Άλλα Μουσεία στο Ρέθυμνο

Συλλογή Φραντζεσκάκη

Στη συλλογή Ελένης Φραντζεσκάκη που στεγάζεται σε κτήριο της οδού Χειμάρας, ακριβώς απέναντι από την Πινακοθήκη «Λ. Κανακάκις», περιλαμβάνονται έργα παραδοσιακής χειροτεχνίας όπως υφαντά, κεντήματα, δαντέλες.

Μουσείο Ενάλιας Ζωής

Βρίσκεται στην παλιά πόλη και στεγάζεται στο παλαιό κτήριο του αβαείου που αναπαλαιώθηκε πρόσφατα και φιλοξενεί μια από τις σημαντικότερες συλλογές του Ρεθύμνου. Περιλαμβάνονται μαλάκια, σπόγγοι, ιχθύες και ορισμένα απολιθώματα.

Εκκλησιαστικό Μουσείο

Ιδρύθηκε το 1994 και βρίσκεται στην πλατεία Μητροπόλεως. Περιλαμβάνει εκκλησιαστικά κειμήλια από το 1816 έως σήμερα, ανάμεσα στα οποία εκκλησιαστικά σκεύη, εικόνες, καμπάνες καθώς και το ρολόι του κωδωνοστασίου που βρίσκονταν σε λειτουργία από το 1894 έως και το 1986.

Βενετσιάνικα Μνημεία

Η Loggia του Ρεθύμνου

Η Loggia, ο χώρος δηλαδή όπου γινόταν οι συσκέψεις των ευγενών για να συζητήσουν πολιτικά και οικονομικά θέματα οικονομικά και πολιτικά, ήταν ένα λαμπρό κτήριο στο κέντρο της πόλης. Οικοδομήθηκε τον 16 αιώνα με σχέδια του διάσημου βενετού αρχιτέκτονα Michel Snamicheli. Το κτήριο που διατηρείται σε πάρα πολύ καλή κατάσταση, είναι τετραγωνικής κάτοψης και έχει αψιδωτές τις τρεις πλευρές του (εκτός της δυτικής). Είναι χτισμένο κατά το ισοδομικό σύστημα και εντυπωσιάζουν τα φουρούσια του γείσου. Στην αρχική του μορφή το κτήριο παρέμενε ανοικτό και είχε τετράριχτη στέγη, πράγμα που δε συμβαίνει σήμερα.

Η κρήνη Rimondi

Αναγεννησιακά δρώμενα στη κρήνη Ριμόντι.

Η περίφημη κρήνη Rimondi, που βρίσκεται στη σημερινή πλατεία του Πλατάνου και στο αλλοτινό κέντρο της βενετσιάνικης πόλης, οικοδομήθηκε το 1626 από τον ρέκτορα της πόλης Α. Rimondi. Αποτελείται από τρεις γούρνες στις οποίες τρέχει νερό από τρεις κρουνούς σε σχήμα λεοντοκεφαλής. Πάνω στις γούρνες «πατούν» τρεις ραβδωτοί κιονίσκοι που επιστέφονται από κορινθιακά κιονόκρανα.

Πάνω απ΄ αυτά αναπτύσσεται θριγκός στη μεσαία ζώνη του οποίου, ακριβώς πάνω από τους κιονίσκους, αναπτύσσονται τέσσερα φουρούσια σε σχήμα φύλλων άκανθας. Στην ίδια ζώνη διαβάζονται οι λέξεις: LIBERALITATIS και FONTES.

Ο Άγιος Φραγκίσκος

Ήταν η εκκλησία μοναστηριού Φραγκισκανών Μοναχών. Εκτός από το ναό σώζονται και δύο παρεκκλήσια ακριβώς ανατολικά του. Εντυπωσιακό είναι το θύρωμα της εισόδου με κιονόκρανα σύνθετου ρυθμού.

Το Τζαμί Νερατζές

Το τζαμί Νερατζές που σήμερα χρησιμοποιείται ως Ωδείο, ήταν στα χρόνια της βενετοκρατίας η εκκλησία της Παναγίας των Αυγουστινιανών. Οι Τούρκοι το μετέτρεψαν το 1657 σε τζαμί, το τζαμί Γαζή Χουσεϊν ή Νερατζέ, και το 1890 πρόσθεσαν μεγάλο μιναρέ με δύο εξώστες κατασκευασμένο με τις περίφημες πέτρες από το χωριό Αλφά. Το παρεκκλήσι της Παναγίας στα δυτικά της που ήταν αφιερωμένο στο Σώμα του Χριστού μετατράπηκε και αυτό σε ιεροσπουδαστήριο. Τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία οτυ κτηρίου αυτού είναι το θύρωμα και οι τρεις τρούλοι του.

Η κρήνη στο Ρουσσοσπίτι

Στο χωριό Ρουσσοσπίτι που απέχει 10 χιλ. από το Ρέθυμνο, μαζί με πολλά άλλα βενετσιάνικα κτήρια βρίσκεται και περίφημη κρήνη που χρονολογείται στον 17ο αιώνα. Ο Gerola τη χαρακτηρίζει «χαριτωμένη» και δεν έχει άδικο αν την παρατηρήσει κανείς προσεκτικά. Αποτελείται από ημικυκλική κόγχη εκατέρωθεν της οποίας αναπτύσσονται ζεύγη κιονίσκων που υποβαστάζουν το επιστήλιο. Ο κρουνός έχει μορφή λεοντοκεφαλής .

Εκκλησίες

Παλαιοχριστιανική Βασιλική Πανόρμου

Στα ΝΔ του χωριού Πάνορμο που βρίσκεται σε απόσταση 30 χιλ. ανατολικά του Ρεθύμνου ανεσκάφη το 1948 η μεγαλύτερη παλαιοχριστιανική εκκλησία της Κρήτης. Πρόκειται για μια ξυλόστεγη βασιλική του 5ου μ.Χ αιώνα που ήταν αφιερωμένη στην Αγία Σοφία.

Παλαιοχριστιανική Βασιλική Βυζαρίου

Βρίσκεται σε απόσταση 2χιλ. δυτικά του σύγχρονου χωριού Βυζάρι που απέχει από το Ρέθυμνο 41 χιλ. Πρόκειται για τρίκλιτη βασιλική του 7ου μ.Χ. αιώνα που καταστράφηκε από επιδρομή των Αράβων το 824 μ.Χ.

Παλαιοχριστιανική Βασιλική Γουλεδιανών

Στη θέση Ονυθέ, στα ΝΑ του χωριού Γουλεδιανά που βρίσκεται σε απόσταση 18 χιλ. από το Ρέθυμνο, έχει αποκαλυφθεί τρίκλιτη παλαιοχριστιανική βασιλική με πλούσιο ψηφιδωτό διάκοσμο. Χρονολογείται στον 6ο ή 7ο μ.Χ. αιώνα.

Παλαιοχριστιανική Βασιλική Αρχαίας Ελεύθερνας

Βρίσκεται στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Ελεύθερνας, στη θέση Κατσίβελος. Πρόκειται για τρίκλιτη βασιλική με πλούσιο ψηφιδωτό διάκοσμο που χρονολογείται στον 6ο ή 7ο μ.Χ. αιώνα.

Άγιος Ιωάννης στο Γερακάρι Αμαρίου

Έξω από το χωριό Γερακάρι που απέχει 41χιλ. από το Ρέθυμνο, βρίσκεται ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου που χρονολογείται στον 13ο μ.Χ. αιώνα. Πρόκειται για μονόχωρη κεραμοσκεπή εκκλησία με μεταγενέστερο νάρθηκα μετά τρούλου. Ο τοιχογραφικός διάκοσμος της εκκλησίας παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον.

Άγιος Δημήτριος στο ομώνυμο χωριό

Στο χωριό Άγιος Δημήτριος, σε απόσταση 10 χιλ ανατολικά του Ρεθύμνου, στο δρόμο Ρέθυμνο -Αρκάδι, βρίσκεται η σταυροειδής , εγγεγραμμένη με τρούλο εκκλησία του Αγίου Δημητρίου που χρονολογείται στον 11ο μ.Χ. αιώνα.

Παναγία στα Ρούστικα

Στο χωριό Ρούστικα που απέχει 21 χιλ. από το Ρέθυμνο, στη θέση Λιβάδι, υπάρχει δίκλιτος ναός αφιερωμένος στην Παναγία και τον Σωτήρα Χριστό. Ο ναός είναι κατάγραφος με τοιχογραφίες που χρονολογούνται στο 1381. Στο κωδωνοστάσιο υπάρχει η χρονολογία 1627.

Κερά Παναγιά στο Νεφς Αμάρι

Στην ευρύτερη περιοχή του χωριού Νεφς Αμάρι, βρίσκεται η τρίκλιτη βασιλική της Κερά Παναγιάς που χτίστηκε στη θέση παλαιότερης σταυροειδούς με τρούλο εκκλησίας του 13ου μ.Χ. αιώνα. Το νότιο κλίτος με το εντυπωσιακό θύρωμα και τα οικόσημα της οικογένειας των Καλλέργηδων είναι προφανές ότι είναι υστερότερο και χρονολογείται στο 15ο μ.Χ. αι.

Παναγία στην Λαμπηνή

Στο χωριό Λαμπηνή, σε απόσταση 27 χιλ. στο δρόμο από το Ρέθυμνο προς το Σπήλι, βρίσκεται η σταυροειδής, εγγεγραμμένη με τρούλο εκκλησία της Παναγίας, με τοιχογραφίες του 12ου και 14ου μ.Χ. αιώνα. Πρόκειται για επισκοπικό ναό μια και η Λαμπηνή ήταν έδρα της περίφημης επισκοπής Λάμπης που υπήρχε ήδη από το 431 μ.Χ.

Άγιος Ευτύχιος στο Χρωμοναστήρι

Στην περιοχή του χωριού Χρωμοναστήρι που απέχει 12 χιλ. από το Ρέθυμνο, στη θέση Περδίκη Μετόχι, βρίσκεται ο μονόκλιτος, σταυροειδής με τρούλο ναός του Αγίου Ευτυχίου. Πρόκειται για κατάγραφο ναό με τοιχογραφίες tου 11ου μ.Χ. αι.

Παναγία στο Θρόνος

Μέσα στο χωρίο Θρόνος Αμαρίου βρίσκεται η εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου του 14ου μ.Χ. αιώνα η οποία χτίστηκε πάνω παλαιοχριστιανική βασιλική του 6ου μ.Χ. αι., τμήμα των ψηφιδωτών δαπέδων της οποίας έχει αποκαλυφθεί. Ο τοιχογραφικός διάκοσμος της εκκλησίας ανήκει σε δύο περιόδους.

Μονή Αρκαδίου

Στις βορειοδυτικές υπώρειες του Ψηλορείτη, σε υψόμετρο σχεδόν 500 μέτρων και σε απόσταση περίπου 23 χιλιομέτρων από την πόλη του Ρεθύμνου, βρίσκεται η Ιερά Μονή Αρκαδίου. Σύμφωνα με την παράδοση την Ι.Μ. Αρκαδίου θεμελίωσε ο Αυτοκράτορας του Βυζαντίου Ηράκλειος ενώ η ανοικοδόμησή της έγινε από τον αυτοκράτορα Αρκάδιο τον 5ο αι. μ.Χ. από τον οποίο πήρε και τον όνομά του το μοναστήρι. Η επιστημονική ωστόσο άποψη υποστηρίζει ότι τόσο ή ίδρυση όσο και η ονοματοθεσία του μοναστηριού θα πρέπει να οφείλονται σε κάποιον μοναχό Αρκάδιο. Σύμφωνα με τις επιγραφικές μαρτυρίες ο δίκλιτος ναός στο κέντρο της μονής ανηγέρθη το 1587 και αφιερώθηκε στον Άγιο Κωνσταντίνο και τη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Ο ναός αυτός δεν ήταν ο πρώτος αλλά αποτελεί ανακαίνιση ενός προηγούμενου που σύμφωνα με επιγραφή κτίστηκε το 14ο αιώνα.

Το καθολικό είναι τοποθετημένο στο κέντρο της τετραγωνικής κάτοψης του συγκροτήματος περιμετρικά του οποίου αναπτύσσονται τα κελιά και οι βοηθητικοί χώροι του Μοναστηριού. Το γεγονός που χωρίς αμφιβολία έγινε η αιτία να καθιερωθεί η Μονή Αρκαδίου ως ιστορικό σύμβολο εθελοθυσίας και ελευθερίας, ήταν η επανάσταση του 1866-1869 και πιο συγκεκριμένα η εθελοθυσία των πολιορκημένων που προτίμησαν να πεθάνουν παρά να παραδοθούν στους Τούρκους. Το γενναίο χέρι του Κωστή Γιαμπουδάκη από το χωριό Άδελε δε δίστασε να βάλει φωτιά στην πυριτιδαποθήκη όπου ήταν συγκεντρωμένοι οι πολιορκημένοι και να ανατινάξει ολόκληρο το Μοναστήρι μετατρέποντάς το σε αιώνιο σύμβολο ανδρείας και ελευθερίας. Το Ιερό λάβαρο της επανάστασης καθώς και άλλα κειμήλια της μονής, όπως εκκλησιαστικά σκεύη, χρυσοκέντητα άμφια και όπλα φυλάσσονται στο μουσείο του μοναστηριού.

Μονή Αρσανίου

H Μονή Αρσανίου βρίσκεται σε απόστάση 12 χιλ. ανατολικά του Ρεθύμνου. Θα πρέπει να ιδρύθηκε στα χρόνια της Βενετοκρατίας από κάποιο μοναχό Αρσένιο που έδωσε και το όνομά του στο μοναστήρι. Σύμφωνα με άλλη άποψη το όνομα προέρχεται από κάποια Αρσινόη που αφιέρωσε την περιουσία της για να χτιστεί το μοναστήρι. Ο σταυροειδής με τρούλο ναός που βλέπει σήμερα ο επισκέπτης οικοδομήθηκε το 1888 και είναι αφιερωμένος στον Άγιο Γεώργιο. Πρόκειται για τον δεύτερο ναό που ανηγέρθη στη θέση του παλαιότερου που είχε εγκαινιαστεί το 1600. Το μοναστήρι ανακαινίστηκε το 1970 και το καθολικό τοιχογραφήθηκε γύρω στο 1988/90. Διαθέτει μουσείο και συνεδριακό κέντρο.

Μονή Μπαλί

Bρίσκεται σε ύψωμα με πανοραμική θέα, πάνω από τον όρμο και τον παραθαλάσσιο οικισμό Μπαλί που απέχει 37 χιλ. από το Ρέθυμνο. Ονομάζεται και μονή Ατάλης από το βενετσιάνικο όνομα του παραθαλάσσιου χωριού που είχε προέλθει από μετατροπή του ονόματος της αρχαίας πόλης Αστάλης. Σύμφωνα με επιγραφικές μαρτυρίες το μοναστήρι οικοδομήθηκε το 17ο αι., χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπήρχε παλαιότερο στη θέση του. Το καθολικό της μονής είναι αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη και εντυπωσιάζει η πρόσοψή του που παρουσιάζει έντονα στοιχεία αναγεννησιακής αρχιτεκτονικής. Η μονή Ατάλης, λόγω της θέσης της και της γειτνίασής της με τον όρμο Μπαλί, διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην επανάσταση του 1821. Αργότερα ερημώθηκε και άρχισε να ξαναποκτάει ζωή μετά το 1982, οπότε και αναστηλώθηκε.

Μονή Αγίας Ειρήνης

Bρίσκεται κοντά στον ομώνυμο οικισμό, σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων νότια της πόλης του Ρεθύμνου, στο δρόμο προς Ρουσσοσπίτι. Πρόκειται για πολύ παλαιό μοναστήρι, που θα πρέπει να υπήρχε από τον 14ο αι. Ωστόσο κάποια στιγμή καταστράφηκε και στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε ολοσχερώς και ερημώθηκε. Η αναστήλωσή του ξεκίνησε το 1989 και από τότε οι μοναχές με την έντονη δραστηριότητά τους του έχουν ξαναδώσει ζωή. Το μοναστήρι λειτουργεί σήμερα και ως πυρήνας προστασίας και διαφύλαξης της λαϊκής μας παράδοσης στον τομέα της χειροτεχνίας και ιδιαίτερα της υφαντικής και της κεντητικής, μια και μέσα σ΄ αυτό λειτουργεί έκθεση εργοχείρων που παράγουν οι ίδιες οι μοναχές.

Μονή Χαλεβή

Βρίσκεται κοντά στο χωριό Χρωμοναστήρι που απέχει περίπου 12 χιλ. από το Ρέθυμνο. Ο μεγάλος μονόκλιτος ναός είναι αφιερωμένος στην Παναγία και φέρει στο υπέρθυρο τη χρονολογία 1864. Πάντως το μοναστήρι θα πρέπει να υπήρχε από τον 16ο ή 17ο αιώνα. Εκτός από τον ναό τα υπόλοιπα κτίσματα της μονής είναι ερειπωμένα και φυσικά η μονή είναι έρημη. Από το 1991 έχει προσαρτηθεί στη Μονή Αγίας Ειρήνης.

Μονή Πρέβελη

Μονή Πρέβελη, που βρίσκεται σε απόσταση 37 χιλ. από το Ρέθυμνο περιλαμβάνει δύο μοναστήρια που απέχουν μεταξύ τους 3 χιλ: την «Κάτω Μονή» που είναι εγκαταλειμμένη και το «Πίσω Μοναστήρι» που λειτουργεί και είναι επισκέψιμο. Σύμφωνα με την παράδοση το όνομά του μοναστηριού που καθιερώθηκε μετά το 17ο αιώνα προέρχεται είτε από κάποιον κάτοικο του χωριού Πρεβελιανά Ηρακλείου που μετά από φόνο που διέπραξε κατέφυγε σ΄ αυτή την περιοχή είτε θα πρέπει να ήταν το όνομα κάποιου ανακαινιστή της Μονής.

Στον κεντρικό περίβολο του Μοναστηριού δεσπόζει ο δίκλιτος ναός του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου και του Ευαγγελισμού. Δυτικά και Νότια αυτού αναπτύσσονται τα κελιά και το ηγουμενείο. Ο ναός είναι σύγχρονος και χτίστηκε πάνω σε παλαιότερο βυζαντινό ναό. Σε χαμηλότερο επίπεδο βρίσκεται η κρήνη με χρονολογία 1701 στην επιγραφή της, και το Μουσείο της Μονής που περιλαμβάνει άμφια εκκλησιαστικά αντικείμενα και εικόνες.

Μονή Βωσάκου

Βρίσκεται σε απόσταση 50 περίπου χιλ. ανατολικά του Ρεθύμνου, από την παλαιά εθνική οδό Ρεθύμνου - Ηρακλείου με παράκαμψη βόρεια του χωριού Δοξαρό. Το μοναστήρι είναι αφιερωμένο στον Τίμιο Σταυρό. Στην επιγραφή της εισόδου του ναού αναφέρεται ότι χτίστηκε το 1195 αλλά καταστράφηκε 2 φορές. Ο σημερινός ναός είναι σύγχρονος και οικοδομήθηκε στο τέλος του 19ου αι. Το μοναστήρι έχει παραλληλόγραμμη κάτοψη με τα κτίσματα να αναπτύσσονται γύρω από κεντρική αυλή όπου υψώνεται και ο ναός. Καταστράφηκε δύο φορές από τους Τούρκους, το 1646 και το 1821, και στη δεκαετία του 1950 ερημώθηκε εντελώς. Τα τελευταία χρόνια η Μονή έχει ξεκινήσει να ξαναζωντανεύει με την παρουσία μοναχών και τις σοβαρές προσπάθειες που γίνονται για την αναστήλωση και την αποκατάστασή της.